Fusies en overnames zorgsector

Een opvallende en voor de zorgsector toe te juichen ontwikkeling: de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft op 15 juli 2022 bekendgemaakt dat vanaf 1 januari a.s. de verlaagde omzetdrempels voor de melding van fusies en overnames in de zorg bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM), komen te vervallen. Vanaf 1 januari 2023 gaan voor zorgaanbieders de normale, veel hogere, omzetdrempels gelden. Pas als die hogere omzetdrempels worden overschreden, moet een fusie of overname vooraf bij de ACM worden gemeld voor goedkeuring. In de praktijk betekent dit voor veel zorgaanbieders een verlaging van de lasten.

Aanzienlijk lagere omzetdrempels zorgsector

Bedrijven die een hogere omzet hebben dan in de Mededingingswet is bepaald, moeten een voorgenomen fusie of overname bij de ACM melden en moeten de goedkeuring daarvan afwachten. Die ‘normale’ omzetdrempels zijn (omzet over afgelopen jaar):

Voor zorgaanbieders is dat anders: sinds 1 januari 2008 gelden voor fusies en overnames waarbij zorgaanbieders betrokken zijn aanzienlijke lagere omzetdrempels. Dat is vastgelegd in het “Besluit van 6 december 2007, houdende tijdelijke verruiming van het toepassingsbereik van het concentratietoezicht op ondernemingen die zorg verlenen”. De omzetdrempels die sindsdien in de zorgsector gelden zijn (omzet over het afgelopen jaar):

De reden om lagere omzetdrempels voor de zorg vast te stellen had met name te maken met de wens van de overheid om bepaalde fusies in de zorgsector die een negatieve impact zouden hebben op de concurrentie, maar buiten het concentratietoezicht van de ACM vielen vanwege de lage omzet van (een van de) betrokken zorgaanbieders, toch te laten beoordelen op de gevolgen voor de concurrentie.

In de praktijk betekenen deze lage omzetdrempels dat veel fusies en overnames waarbij een kleine zorgaanbieder betrokken is, bij de ACM gemeld moet worden, ook als er weinig effect op de concurrentie is. Als bijvoorbeeld ouderenzorgaanbieder A fuseert met ouderenzorgaanbieder B, waarbij A een omzet heeft van EUR 160 miljoen en B een omzet heeft van EUR 11 miljoen, is een melding bij de ACM verplicht. Er zijn in de praktijk verschillende van dit soort voorbeelden te vinden. Dit levert voor veel zorgaanbieders extra lasten op. Daar heeft het kabinet nu ook oog voor.

Normale omzetdrempels gaan ook voor zorgsector gelden

Het besluit betreffende de verlaagde omzetdrempels in de zorgsector is inmiddels een aantal keer verlengd en geldt tot op de dag van vandaag. De laatste verlenging was bij besluit van 2017, waarbij is bepaald dat het besluit uit 2007 vervalt per 1 januari 2023. In zijn brief van 15 juli 2022 aan de Tweede Kamer heeft minister Kuipers van VWS laten weten niet voornemens te zijn dit besluit nog eens te verlengen. De minister licht in zijn brief toe dat de ACM de meeste fusies en overnames in de zorgsector goedkeurt, terwijl de lasten voor zorgaanbieders hoog zijn. Deze lasten wegen niet op tegen de uitdagingen waar de zorg voor staat, zoals op het gebied van de arbeidsmarkt, financiële houdbaarheid, ICT en kwaliteit van zorg, die tot andere nuances nopen. Specifiek noemt hij daarbij de volgende doelstellingen van het kabinet:

• Bevordering van samenwerking tussen zorgaanbieders
• Verlagen van administratieve lasten voor zorgaanbieders
• Tegengaan van versnippering in bepaalde zorgsectoren

Ten aanzien van de lasten voor de zorg wijst de minister op een onderzoek dat is uitgevoerd naar de werking van de verlaagde omzetdrempels. Daaruit blijkt dat gemiddeld tien meldingen per jaar worden gedaan bij de ACM in zaken die onder de verlaagde drempels vallen. Daarvan worden er gemiddeld negen goedgekeurd. Ook wijst hij erop dat de administratieve lasten hoger blijken uitvallen dan in 2007 was ingeschat.

De minister is wel van plan om de komende jaren te monitoren of er toch geen ongewenste fusies en overnames plaatsvinden, om te bezien of er geen ongewenste effecten uitgaan van het niet meer van toepassing zijn van de verlaagde omzetdrempels. Over de wijze waarop die monitoring zal plaatsvinden, gaan de minister nog overleggen met de ACM en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Wat betekent dit voor de praktijk?

Fusies en overnames waarbij zorgaanbieders betrokken zijn en die plaatsvinden op of na 1 januari 2023 hoeven voortaan alleen bij de ACM gemeld te worden als de normale omzetdrempels overschreden worden. In het voorbeeld hierboven waar B een omzet heeft van EUR 11 miljoen, is een melding dus niet meer verplicht.

Voor zorgaanbieders die i) nu nog boven de verlaagde omzetdrempels komen, maar onder de normale omzetdrempels blijven, ii) vóór 1 januari 2023 een fusie of overname willen aangaan en iii) nog geen ACM-traject doorlopen hebben, kan het opportuun zijn om de fusie of overname uit te stellen tot na 31 december 2022. Dan hoeven zij immers niet te melden bij de ACM. Dat scheelt veel lasten en onzekerheid.

Van belang is om te realiseren dat voor een fusie of overname in de zorgsector vaak nog wel goedkeuring van de NZa nodig is. Dat is het geval als er ten minste één zorgaanbieder betrokken is die met ten minste 50 zorgverleners zorg aanbiedt. Per 1 juli 2022 is er een aantal wijzigingen doorgevoerd in het beleid van de NZa ten aanzien van fusies en overnames, zie onze eerdere blog hierover.

Meldingsplicht fusies/overnames zorgsector vanaf 1 januari 2023