Uitzending Kassa van BNN-VARA over matrassenverkoper niet onrechtmatig

Zes weken proefslapen op een matras, in ruil voor een aanbetaling van €600,-. Bevalt het matras niet, dan krijg je de aanbetaling terug. Bevalt het matras wel, dan ontvang je een gratis kussen en een bedrag van €310,- terug. Dit klinkt misschien te mooi om waar te zijn, maar toch is een mevrouw overtuigd.

Ze bestelt twee matrassen en doet de aanbetaling. De matrassen worden echter niet geleverd en de aanbetaling wordt – ondanks herhaald verzoek – niet terugbetaald. Ten einde raad benadert de mevrouw het consumentenprogramma Kassa van BNN-VARA.

In een uitzending van 2015 besteedt Kassa aandacht aan de matrassenverkoper en zijn bedrijf. In het item komt eerst naar voren dat de aanbetaalde matrassen niet worden geleverd. De matrassenverkoper wordt vervolgens geïnterviewd in zijn privéwoning. Het item bevat commentariërende opmerkingen als ‘het zij zo, hij geeft geen krimp’ en ‘het ligt aan iedereen behalve aan [de matrassenverkoper] zelf’.

De matrassenverkoper is ontevreden over de uitzending en vordert bij de kantonrechter een verklaring voor recht dat de uitzending onrechtmatig is. De kantonrechter wijst de vorderingen af, waarna de matrassenverkoper hoger beroep instelt.

Botsing grondrechten

In hoger beroep komt opnieuw de vraag aan de orde of BNN-VARA met het item in de uitzending onrechtmatig heeft gehandeld tegenover de matrassenverkoper. Bij deze beoordeling gaat het om een botsing tussen twee fundamentele rechten: enerzijds het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer (artikel 8 EVRM) en anderzijds het recht op vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM).

Om te bepalen welk fundamenteel recht prevaleert, dient een belangenafweging te worden gemaakt. Bij deze belangafweging wordt onder meer gekeken naar de aard van de gepubliceerde uitlatingen, de mate waarin de uitlatingen steun vinden in het beschikbare feitenmateriaal en de totstandkoming en de inkleding van de uitlatingen. Het hof benadrukt dat juist bij een informatief en kritisch consumentenprogramma zoals Kassa van de programmamakers mag worden verwacht dat zij een grote mate van zorgvuldigheid betrachten.

Onaangename gevolgen

Het hof neemt vervolgens aan dat het item onaangename gevolgen voor de matrassenverkoper heeft veroorzaakt. Ondanks dat de matrassenverkoper zelf niet in beeld is gebracht, is zijn woning namelijk wel zichtbaar en worden zijn volledige voornaam, achternaam en bedrijfsnaam vermeld. Daartegenover staat echter het publieke belang om verslag te kunnen doen van onderwerpen die relevant zijn voor de consument. Het item vindt bovendien voldoende steun in het ten tijde van de uitzending beschikbare feitenmateriaal en bij de inkleding van de uitlatingen zijn de grenzen van het betamelijke niet overschreden.

Dat de gemiddelde kijker het handelen van de matrassenverkoper mogelijk als oplichting kwalificeert, is een gevolg van zijn eigen handelen. Kortom, de uitingsvrijheid van BNN-VARA prevaleert boven het belang van de matrassenverkoper. BNN-VARA heeft niet onrechtmatig gehandeld door het item uit te zenden.

Het arrest laat zien dat in de Nederlandse rechtspraak veel waarde wordt gehecht aan het recht op vrijheid van meningsuiting, in het bijzonder als het een onderwerp betreft dat de belangen van consumenten raakt.