Chanel vangt bot bij rechter: geen inzage in de administratie Bol.com

Het Franse modebedrijf Chanel krijgt géén inzage in de administratie van Bol.com, zo besliste de rechtbank Midden-Nederland afgelopen 17 maart. Chanel wilde inzage in de administratie van Bol.com om vast te stellen welke Chanel-producten Bol.com de afgelopen jaren heeft verkocht, en wie de leveranciers van die producten zijn. Op die manier zou Chanel de herkomst kunnen achterhalen van de producten die buiten zijn distributiesysteem om worden verhandeld.

De rechtbank wijst de inzagevordering af, omdat Chanel niet aannemelijk heeft gemaakt dat de producten zonder zijn toestemming in het handelsverkeer zijn gebracht. Doordat Chanel de producten zelf in het handelsverkeer heeft gebracht, mogen zij zonder beperkingen worden doorverkocht, ook door Bol.com.

Bol.com buiten het distributiesysteem

Chanel verkoopt zijn producten via zijn eigen webshop, lokale webshops en fysieke Chanel boetieks. Binnen de Europese Unie worden de Chanel-producten ook gedistribueerd en verkocht via een selectief distributiesysteem. Dat houdt in dat Chanel overeenkomsten sluit met distributeurs die voldoen aan bepaalde objectieve kwalitatieve criteria. Chanel verkoopt zijn producten uitsluitend aan deze geselecteerde distributeurs.

Bol.com is geen door Chanel geselecteerde distributeur en heeft geen toestemming om producten van het merk Chanel te verkopen. Toch biedt Bol.com Chanel-producten aan. Dat geeft te denken over de vraag waar die producten vandaan komen: waar bevindt zich het ‘lek’ in het door Chanel opgetuigde selectieve distributiesysteem? Om die vraag te beantwoorden, vordert Chanel inzage in de administratie van Bol.com. Met die administratie zou Chanel de handelsketen in kaart kunnen brengen en het lek kunnen dichten.

Toch heeft Chanel geen recht op inzage

Op het eerste gezicht lijkt er niet veel aan te merken op de vordering van Chanel. Chanel heeft afspraken gemaakt met een selectief groepje distributeurs en wil weten welke distributeur die afspraken schendt. Het in kaart brengen van de route die de Chanel-producten hebben afgelegd is de enige (reële) manier om daar achter te komen. De administratie van Bol.com vormt daarin de eerste stap, zodat Chanel in beginsel een ‘rechtmatig belang’ heeft bij inzage in die administratie.

Toch wijst de rechtbank de inzagevordering van Chanel af. Chanel moet namelijk niet alleen een rechtmatig belang aantonen, maar moet ook nog aannemelijk maken dat de gevorderde administratie relevant is voor een ‘rechtsbetrekking’ waarbij Chanel partij is. Concreet houdt dit in dat Bol.com of een erkende distributeur inbreuk moet maken op de merkrechten van Chanel, of in strijd moet handelen met de distributieovereenkomst. Dit heeft Chanel echter niet aannemelijk gemaakt.

Het merkrecht van Chanel is ‘uitgeput’

De rechtbank oordeelt dat het merkrecht van Chanel is uitgeput. De Chanel-producten zijn namelijk met toestemming van Chanel in de handel gebracht, doordat Chanel ze aan zijn selectief distributeurs heeft verkocht. In dat geval kan Chanel zich niet verzetten tegen verdere verhandeling van de producten.

Dit kan anders zijn wanneer Chanel gegronde redenen heeft om zich tegen verdere verhandeling van de Chanel-producten te verzetten, bijvoorbeeld omdat de verkoop door Bol.com afbreuk doet aan het prestigieuze imago van Chanel. Bol.com heeft echter verschillende verkopers aangewezen die Chanel-producten aanbieden op gelijksoortige wijze als Bol.com zelf. Dit argument gaat dus niet op.

Een tweede reden om zich tegen verdere verhandeling van Chanel-producten te verzetten is dat de selectief distributeur in strijd handelt met de voorwaarden van zijn distributieovereenkomst. Volgens de rechtbank heeft Chanel ook dit niet aannemelijk gemaakt. Chanel heeft nagelaten de beweerdelijk geschonden voorwaarden in de procedure te brengen. De rechtbank oordeelt: ‘Chanel [moet] wel (enig) inzicht geven in haar distributiestelsel en de daarbinnen geldende afspraken. Pas dan kan immers worden geoordeeld of er sprake is van wanprestatie. Dat inzicht is onvoldoende door Chanel gegeven, zodat de inzagevordering ook daarom niet kan slagen.’

Belangrijke les voor merkhouders

Dit is een belangrijke les voor iedere merkhouder die een lek in zijn distributiesysteem wil dichten. Inzage in de administratie van een derde - zoals Bol.com - is pas toewijsbaar als aannemelijk is dat een distributeur wanprestatie heeft gepleegd. En dat kan alleen worden vastgesteld als ten minste enig inzicht wordt verschaft in de distributieketen en de voorwaarden die daarin worden gehanteerd. Die moeten dus wel in de procedure worden gebracht, zo nodig door een deel ervan zwart te lakken of door de rechtbank te verzoeken om de zaak vertrouwelijk – ‘met gesloten deuren’ – te behandelen.

Door: Edwin van der Velde